თბილისში ჰაერის ხარისხი საფრთხის ზღვარს სცდება - ოთხი მონიტორინგის აპარატი ამ წუთებშიც „ცუდ“ ან „ძალიან ცუდ“ მაჩვენებლებს აფიქსირებს.

უკვე მესამედია, ატმოსფეროში მიკრონიზებული ნაწილაკების დონე ნორმას მნიშვნელოვნად 3-დან 5-ჯერ აჭარბებს. სპეციალისტების შეფასებით, ასეთი მაჩვენებლები ჯანმრთელობისთვის განსაკუთრებით საშიშია, რადგან წვრილი ნაწილაკები ადვილად აღწევს ფილტვებში და სისხლში ხვდება.

რისკის ქვეშ პირველ რიგში არიან ადამიანები, ვისაც ალერგიები, ასთმა ან სხვა რესპირაციული პრობლემები აქვს.

როგორც ცნობილია, გასული წლის 23 ნოემბერსა და წელს 6 მაისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ხელისუფლების წარმომადგენლების არაკონსტრუქციული და არამეგობრული დამოკიდებულების გამო ქართული დელეგაციის ვიზიტი აზერბაიჯანში, ისტორიულ ქართულ კუთხეში - საინგილოში, კახის, ზაქათალისა და ბელაქნის რაიონებში ჩაიშალა.

გიორგობის დღესასწაულზე კიდევ ერთი სამწუხარო ფაქტი დაფიქსირდა. 2025 წლის 6 მაისს აზერბაიჯანულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია ქალაქ ბელაქანში გამართული კონფერენციის შესახებ თემაზე “ჩრდილო-დასავლეთ აზერბაიჯანის ისტორიული საკითხები აკადემიკოს იაგუბ მაჰმუდოვის სამეცნიერო საქმიანობაში”.

კონფერენციაზე წაიკითხეს აკადემიკოს იაგუბ მაჰმუდოვის სტუდენტების მოხსენებები თემებზე: „აზერბაიჯანის ალბანური სახელმწიფოს დასავლეთი საზღვრები“, „ინგილოების პრობლემა და აზერბაიჯანის წინააღმდეგ ტერიტორიული პრეტენზიები“, „ცარიზმის კოლონიური რეჟიმის წინააღმდეგ წინააღმდეგობის მოძრაობა ჩრდილო-დასავლეთ აზერბაიჯანში“, „ცარიზმის იძულებითი ქრისტიანიზაციის პოლიტიკა ჩრდილო-დასავლეთ აზერბაიჯანში“ (იგულისხმება XIX საუკუნის მე-2 ნახევარში საინგილოში, მაშინდელ ზაქათალის ოლქშიგამუსლიმანებული ქართველების მიერწინაპართა ქრისტიანულ სარწმუნოებაზედაბრუნება) და სხვა. გაიმართა დისკუსიები.

კონფერენციას ესწრებოდა ბალაქნის რაიონის აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი, ისლამ რზაევი, რომელმაც სიტყვით გამოსვლისას ისაუბრა აკადემიკოს იაგუბ მაჰმუდოვის წვლილზე აზერბაიჯანის მეცნიერებაში. ისლამ რზაევი ახლახან, 30 ოქტომბერს დააპატიმრეს კორუფციის ბრალდებით (უფრო ადრე, ივნისში მისი ბედი გაიზიარა კახის რაიონის აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელმა მუსა შექილიევმაც, რომელიც იგივე ბრალდებებით დააპატიმრეს).

ამ კონფერენციაზე წაკითხული ზოგიერთი მოხსენების სათაურიდანაც კი ჩანს, რომ ეს მოხსენებები სამწუხაროდ, საქართველოს მიმართ არამეგობრული სულისკვეთებით იყო დაწერილი. როგორც ცნობილია, ზოგიერთი აზერბაიჯანელი ისტორიკოსი დავით-გარეჯის უძველეს ქართულ მონასტერს ახალი სახელით “ქეშიშ დაგად” მოიხსენიებს და მას ყოველგვარი არგუმენტაციის გარეშე ალბანურ ქრისტიანულ კულტურას მიაკუთვნებს. ანალოგიური უსაფუძვლო და ყოვლად დაუსაბუთებელი პოზიცია აქვთ მათ საინგილოში არსებულ ქართულ მართლმადიდებლურ ტაძრებზეც, რომლებსაც ასევე “ალბანურ ძეგლებად” მიიჩნევენ.

ახლახან, აზერბაიჯანის რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო კომიტეტის ხელმძღვანელი, ბ-ნი რამინ მამედოვი ქართული მხარისთვის გამოგზავნილ წერილში საუბრობს ორი ქვეყნის მეგობრობაზე და თანამშრომლობაზე, მათ შორის რელიგიის სფეროში, თუმცა ამ სულისკვეთებას სრულიად არ შეესაბამება მისსავე წერილში გაჟღერებული საკმაოდ უცნაური და გამაოგნებელი ფრაზა: “გვსურსთქვენი ყურადღების გამახვილება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტოპონიმების სწორ აღნიშვნაზე და იმის გაცნობიერებაზე, რომ ჩვენს ტერიტორიაზე არ არსებობს “ქურმუხის წმინდა გიორგი” სახელწოდების ეკლესია” (!).

ბ-ნი რამინი თავის წერილში ერთხელაც კი არ ახსენებს ზაქათალისა (დაბა ალიაბადი, სოფელი მოსული) და ბელაქნის (სოფელი ითითალა) რაიონებში მცხოვრებ ინგილო ქართველებს, სადაც გიორგობის მეორე დღეს - 24 ნოემბერს დაგეგმილია ქართული დელეგაციის ვიზიტი და აზერბაიჯანულ მხარესთან წინასწარ შეთანხმებული რაოდენობის საჩუქრებისა და წიგნების ჩატანა.

რამინ მამედოვი წერილში ქართულ მხარეს განუმარტავს იმასაც, რომ აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში გრძელდება კარანტინის რეჟიმი, ქართული დელეგაცია სახმელეთო გზით 23 ნოემბერს ვერ შეძლებს აზერბაიჯანში ჩასვლას და აზერბაიჯანში ჩასვლა მიზანშეწონილია საჰაერო გზით - თბილისი-ბაქოს ავიარეისით.

გიორგობამდე კიდევ რამდენიმე დღეა და იმედია, აზერბაიჯანის ხელისუფლების წარმომადგენლები გამოავლენენ კეთილგონიერებას, შეცვლიან ამ არაკონსტრუქციულ, ქართულ-აზერბაიჯანული ტრადიციული მეგობრობის სულისკვეთებისთვის სრულიად შეუფერებელ გადაწყვეტილებას და ქართულ დელეგაციასა და მომლოცველებს წინასწარ შეთანხმებული სიით, ტრადიციულად მიეცემათ შესაძლებლობა ლაგოდეხი-ბელაქნის სახმელეთო საზღვრით ჩავიდნენ კახის რაიონის სოფელ კახ-ინგილოს წმინდა გიორგისა და ქურმუხის წმინდა გიორგის ტაძრებში (აღსანიშნავია ისიც, რომ ბაქოდან საავტომობილო გზით კახის, ზაქათალისა და ბელაქნის რაიონებში ჩასვლა 6 საათიან დამღლელ მოგზაურობას გულისხმობს).

სტატიის ავტორი: გიორგი კერესელიძე

კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტო სვეტიცხოვლის და ჯვრის მონასტრის რეაბილიტაციას გეგმავს. სააგენტოს დირექტორის თეა ონიანის თქმით, მას შემდეგ, რაც მიმდინარე წლის გაზაფხულზე სვეტიცხოველში წვიმის წყალი ჩავიდა, გამოჩნდა, რომ ტაძარს რეაბილიტაცია სჭირდება. მისივე თქმით, სვეტიცხოვლის ტაძრის დროებითი გადახურვის პროექტი უკვე მზადაა.

"ვგეგმავთ სვეტიცხოვლის სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელებას. ჩემი დანიშვნიდან სამ კვირაში სვეტიცხოველში მოხდა წყლის ინფილტრაცია, რაც იყო ძალიან დიდი გამოწვევა, თუმცა ჩვენ შევძელით ის, რომ დღეს სვეტიცხოველს არ ემუქრება წყლის ინფილტრაციის საფრთხე. დავგეგმეთ სამუშაოები, ავაწყვეთ ხარაჩო, მოხდა გადახურვის მთელი პერიმეტრის შესწავლა. დეტალურად შევისწავლეთ გადახურვაზე, სად, რა პრობლემა შეიძლება ყოფილიყო და სად რომელი ლორფინი შეიძლება ყოფილიყო დაზიანებული. გავწმინდეთ ისინი მცენარეული საფარისგან, მოხდა ამოწმენდა და შესაბამისი საკონსერვაციო ხსნარით შევსება, რომელიც საერთაშორისო მითოლოგიით არის აპრობირებული.

უკვე ამ გადაუდებელმა პრევენციულმა სამუშაოებმა გვიჩვენა, რომ სვეტიცხოვლის ტაძარს უჭირს; უჭირს ძალიან ბევრგან, ეს იქნება ქვის კონსერვაცია თუ გადახურვა, რომელსაც აუცილებლად უნდა მივხედოთ, მაგრამ მხოლოდ და მხოლოდ შესაბამისი მულტიდისციპლინური კვლევების შედეგად შემუშავებული საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე.

მომზადებული გვაქვს დროებითი გადახურვის პროექტი მთელი ტაძრის მასშტაბით და, თუ კი ოდნავ მაინც, 1%-ით იარსებებს სადმე წყლის ინფილტრაციის საფრთხე, ჩვენ მზად ვართ, რომ მაქსიმუმ ხუთ დღეში, იმ პერიმეტრზე მოვაწყოთ დროებითი მსუბუქი გადახურვა, რაც ტაძარს დაიცავს დაზიანებისგან. ამავე დროს, შესაბამის კვლევებზე დაყრდნობით, სრული გადახურვის პროექტი მზადდება. სვეტიცხოველს არ სჭირდება იმგვარი ჩარევა და გადახურვის მოწყობა, როგორც გელათს, მაგრამ ჩვენ გვინდა, რომ მზად გვქონდეს სვეტიცხოვლის სრული დროებითი გადახურვის პროექტი, რომელიც ტაძრის გარკვეულ მონაკვეთებზე აიწყობა ეტაპობრივად“, - განაცხადა თეა ონიანმა პარლამენტის კულტურის კომიტეტის სხდომაზე.

თეა ონიანის თქმით, ასევე იგეგმება ჯვრის მონასტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყებაც, საწყისს ეტაპზე ინტერიერის, მოგვიანებით კი ექსტერიერის ქვის კონსერვაცია.

„ვგეგმავთ მსოფლიო მემკვიდრეობის დაცვისა და გადარჩენის კუთხით, ჯვრის მონასტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყებას. ეს არის ინტერიერში ქვის კონსერვაცია. ამისთვის უკვე ვაწარმოებთ მოლაპარაკებას მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრის ექსპერტებთან, სწორედ მათი რეკომენდაციები, მითითებებით დაიგეგმება უკვე ფიზიკური სამუშაოების დაწყება ჯვრის მონასტერში. ასევე მომავალი წლიდან ვგეგმავთ უკვე ექსტერიერის ქვის კონსერვაციის დაწყებასაც. ორივე პროექტი შეთანხმებულია მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრთან, მოწონებულია მის მიერ და გათვალისწინებულია ყველა რეკომენდაცია, რომელიც ამ პროექტებთან მიმართებით არსებობდა“ - განაცხადა თეა ონიანმა.

მთავრობამ დადგენილება გამოსცა, რომელიც სურსათთან შემხებლობაში მყოფი ერთჯერადი გამოყენების პლასტმასის ჭურჭლის რეგულირებას ეხება და 2026 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდება.

კერძოდ, შესაბამის ტექნიკურ რეგლამენტში შესული ცვლილებებით, იკრძალება შესაბამისი პროდუქტების წარმოება (თუ საექსპორტოდ არაა განკუთვნილი), იმპორტი და ბაზარზე განთავსება. საუბარია პლასტმასისაგან დამზადებული ჩანგლების, დანების, კოვზების, ჩხირების, თეფშების, საწრუპების, სასმლის მოსარევების, გაფართოებული პოლისტიროლისგან დამზადებული სასურსათო კონტეინერების/ჭიქების და მათი თავსახურების აკრძალვაზე.

ამასთან, იკრძალება საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიერ პლასტმასისგან დამზადებული ერთჯერადი გამოყენების სასურსათო კონტეინერებისა და ჭიქების საშუალებით მზა სურსათის მიწოდება მომხმარებლებისთვის. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში მოიაზრება ნებისმიერი დაწესებულება, სატრანსპორტო საშუალებების, სტაციონარული, მობილური ჯიხურის (ფარდული, სავაჭრო დახლი) ჩათვლით (მაგალითად, რესტორანი, სასადილო, სარესტორნო მომსახურება (სურსათის მომზადებისა და მიწოდების სერვისი)), სადაც სავაჭრო-საწარმოო საქმიანობით ხდება საბოლოო მომხმარებლისათვის მზა სურსათის დამზადება ან/და რეალიზაცია. საგულისხმოა, რომ აკრძალვა არ ვრცელდება პლასტმასისაგან დამზადებულ ერთჯერადი გამოყენების შესაფუთ ნაკეთობებზე, რომლებიც განკუთვნილია დაფასოებული სურსათისათვის.

დადგენილება გარკვეულ გარდამავალ პერიოდს ითვალისწინებს, როდესაც მისი ამოქმედების შემდეგ აკრძალული პროდუქტების გამოყენება კვლავ დასაშვები იქნება. კერძოდ, პლასტმასისაგან დამზადებული ჩანგლები, დანები, კოვზები, ჩხირები, თეფშები, საწრუპები, სასმლის მოსარევები, გაფართოებული პოლისტიროლისგან დამზადებული სასურსათო კონტეინერები და მათი თავსახურები, გაფართოებული პოლისტიროლისგან დამზადებული ჭიქები და მათი თავსახურები, რომლებიც განთავსებულია ბაზარზე ამ დადგენილების ამოქმედებამდე, დასაშვებია, ბაზარზე განთავსებულ იქნეს დადგენილების ამოქმედებიდან სამი თვის განმავლობაში. პლასტმასისგან დამზადებული ერთჯერადი სასურსათო კონტეინერებისა და ჭიქების საშუალებით საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიერ მომხმარებლისთვის მზა სურსათის მიწოდება შესაძლებელია დადგენილების ამოქმედებიდან ექვსი თვის განმავლობაში. ხოლო სხვა სურსათთან შეხებისათვის განკუთვნილი პლასტმასის მასალები და ნაკეთობები დასაშვებია, ბაზარზე განთავსებულ იქნეს დადგენილების ამოქმედებიდან ერთი წლის განმავლობაში.

რეგულაციების კონტროლს განახორციელებს სურსათის ეროვნული სააგენტო, ასევე გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი და შემოსავლების სამსახური თავისი კომპეტენციის ფარგლებში.

აღსანიშნავია, რომ ექსპორტის მიზნით პლასტმასისაგან დამზადებული პროდუქციის წარმოებისას მწარმოებელი ვალდებულია, დაწყებამდე 1 თვით ადრე, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს წერილობით აცნობოს წარმოების დაწყებისა და დამთავრების ვადების, დასამზადებელი ნაკეთობების რაოდენობის, ექსპორტის ქვეყნისა და ექსპორტის განხორციელების ვადების შესახებ.